Notitie voor: Enno van Amersfoort
In de 11e eeuw pakt de graaf van Gelre de Veluwe af van de bisschop van Utrecht. Ze vechten er herhaaldelijk om.
Een gevechtspauze treedt in als paus Urbanus II in 1095 een oproep doet om Jeruzalem te bevrijden. Die stad is in Turkse handen. De oproep is het startsein voor de eerste kruistocht (1096-1099). Aspirant deelnemers dragen op de rechterschouder een witte lap met een rood kruis. Dit teken staat later op de schilden en vanen. De kruisvaarders uit het Sticht vechten onder aanvoering van Robert van Vlaanderen. Ze keren in 1101 terug met verhalen, kennis en ervaring. Één van die verhalen is de legende van Sint Joris, officier in het Romeinse leger. Tijdens een vervolging van christenen sterft hij in 303 de marteldood. Later voegt men aan zijn levensverhaal de legende met de draak toe. Na de kruistochten krijgt hij bekendheid in Europa. Kerken en kapellen krijgen zijn naam. Men gaat Sint Joris afbeelden met op zijn schild of vlag het teken van de kruisvaart.
Veel teruggekeerde kruisvaarders wacht een beloning. Lijfeigenen geeft men de vrijheid. Ridders (de laagste adelstand) krijgen soms een landgoed in beheer. Is dat ook het geval in Amersfoort? De reden ligt voor de hand. Na de kruistocht laait de oorlog met Gelre weer op. De Eemvallei ooit vredig midden in het Sticht, is nu grensgebied. In de loop der jaren bouwt de bisschop meerdere versterkingen om zich tegen Gelre te verdedigen, onder andere in Amersfoort en Ter Eem.
De Heren van Amersfoort komen niet uit een adellijke familie. Een familienaam ontbreekt. De ridder op de hof noemt zich naar het gebied dat de naam al een eeuw of langer draagt; Heer van Amersfoort. Met de stadsrechten krijgt Amersfoort ook een eigen stadsbestuur. De Heren verlaten daarom de stad en laten de naam achter. Zij noemen zich naar hun nieuwe kasteel: Heer van Stoutenburg.
Er is nog een verwijzing naar de kruisvaart. Het wapen van Amersfoort is gelijk dat van de kruisvaarders; een rood kruis op een witte achtergrond. Of in termen van de heraldiek (wapenkunde); 'een kruis in keel op een veld van zilver'. Gezien de impact van de kruistochten verwacht je dit wapen vaak aan te treffen. Een kruis staat immers op vele Nederlandse wapenschilden. Het wapen van Amersfoort is echter als enige gelijk aan dat van de kruisvaarders. Geen andere stad, provincie of familie heeft hem. Het wapen is gekoppeld aan de stad en is niet het persoonlijke wapen van de Heren. Dan zouden zij het hebben meegenomen naar Stoutenburg.